على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

45

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آمره ( mere ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مؤنث آمر يعنى امركننده و فرمان‌دهنده . آمره ( more ) ا خ . پ . دهى ميان قم و عراق . و چون مردم آنجا از لفظ ماست و خوردن آن تنفر دارند و بدترين فحشها در نزد آنان كلمهء ماست مىباشد اين ده شهرتى پيدا كرده است . آمس ( mos ) ع . ج امس . آمس ( mos ) ا . پ . جام بزرگ از شراب . آمشام ( mc m ) ا خ . پ . عقل آسمان هشتم كه فلك البروج باشد . آمص ( mes ) ا . ع . - مأخوذ از خاميز فارسى - طعامى است كه از گوشت گوساله و يا پوست آن ترتيب دهند . و شورباى سكباج كه سرد كرده روغن آن را دور ريزند . آمل ( mol ) ا خ . پ . يكى از شهرهاى مازندران . و نيز محلى در كنار رود جيحون . آمله ( mole ) ا . پ . داروئى قابض و بر دو قسم سياه و زرد . سياه آن را چون شبانگاه پس از تناول غذا دو سه مثقال ميل كنند فرداى آن شب چند دفعه اسهال آورد . آمن ( man ) ا . پ . محيط دايره . و دايره . و دور . آمن ( man ) ا . ع . بهترين و نيكوترين و مرغوبترين املاك شخص يق اعطيته من آمن مالى . آمن ( men ) ص . پ . بىبيم و بىخوف وا . بىبيمى . آمنه ( mane ) ا . پ . توده و خرمن هيزم شكافته . و پشته و پشتوارهء هيزم بسته . آمنه ( mene ) ا خ . پ . - مأخوذ از تازى - مادر حضرت رسالت پناهى صلى اللّه عليه و آله . آمو ( mu ) ا . پ . ورم و تهبج و آماس . و رود آمو ا خ . : رودى است كه در اصطلاح جغرافيائى قديم اكسوس ناميده مىشود و واقع در آسياست . از قله‌هاى منجمد و يخ دار بوچيمار كه در كوههاى بلور واقع شده‌اند سرچشمه مىگيرد و در امتدادى كه طى مىكند چندين رودخانهء ديگر به آن ملحق مىشود و پس از آنكه 650 ، 1 كيلومتر مسافت طى نمود بوسيله دو بازو در درياچهء آرال مىريزد . و زمانى يكى از اين دو بازو در درياى خزر مىريخته است . اين رودخانه در مدت زمستان غالبا منجمد و يخ كرده است و آن را جيحون و آمودريا نيز مىگويند . اين رودخانه در تركستان بدخشان را مشروب مىنمايد و خانات كوندوس را از داروس جدا نموده از ايالات بخارا و خيوه عبور مىنمايد . آموت ( mut ) ا . پ . آشيان مرغان شكارى همچو باز و چرخ و شاهين . آموتيا ( muti ) ا . پ . بلغت زند و پازند كنيزك . و پرستار و خدمتگار . آموختگان ( muxteg n ) پ . ج آموخته . و آموختگان ازل ج ا خ . : انبياء و اولياء . آموختن ( muxtan ) ف ل . پ . ياد گرفتن و تعليم گرفتن . و ف م . ياد دادن و تعليم دادن . و دانا كردن و آگاه نمودن . آموخته ( muxte ) ص . پ . ياد گرفته و تعليم داده شده و دانا شده . و انس گرفته . آمود ( mud ) ا . پ . هر چيز برآميخته و ساز كرده و برآراسته . آمودريا ( mu - dary ) ا خ . پ . به اصطلاح جغرافيا رود آمو . مر . آمو . آمودن ( mudan ) ف ل . پ . آراسته شدن . و آميخته شدن . و ساخته شدن . و ف م . برآراستن و آميختن و فرمودن . و پر كردن و مملو نمودن و آماده و مهيا كردن . آموده ( mude ) ا . پ . لعل و مرواريد در رشته كشيده . آموده ( mude ) ص . پ . مملو ساخته و پر كرده . و آراسته و پيراسته . و مندرج . و مهيا . و مختلط . آمور ( mur ) ا . پ . ماده‌اى غده‌اى مانند كه باصطلاح طب تومور گويند . آمور ( mur ) ا خ . پ . رودخانهء بزرگى در آسيا و سرچشمهء آن در مغولستان در كوههاى كنگغان و امتدادش از جنوب بمشرق و عبور مىكند از درياچهء كولون و مستملكات روسى را از منچورى چين جدا مىكند و پس از آنكه 460 ، 3 كيلومتر امتداد طى نمود در درياى اختسك مىريزد . آمورز ( moroz ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - باصطلاح طب فقدان كامل و يا ناقص بينائى كه بواسطهء فلج عصب باصره عارض مىگردد . آموز ( muz ) ص . پ . تعليم‌كننده و آموزاننده . و دانا و حاذق و وقوف‌دار . و دانش‌آموز : تعليم گيرنده . و تعليم كنندهء علم . و مرد دانا و عالم . و كارآموز : عاقل و وقوف‌دار و تجربت‌كار و دانا . و واقف بر هر كارى . آموزاننده ( muz nande ) افا . پ . كسى كه بياموزاند و چيزى به كسى ياد دهد . آموزانيدن ( muz nidan ) ف م . پ . آگاهانيدن . و آموختن چيزى به كسى . آموزش ( muzec ) م ح . پ . آموختن . وا . تعليم و تربيت . آموزگار ( muzg r ) ا . پ . استاد و معلم : و ص . ياددهنده و يادگيرنده . آموزناك ( muz - n k ) ا . پ . استاد و معلم و مدرس . و شاگرد . و ا خ . يكى از نامهاى حق سبحانه و تعالى . آموزندگى ( muzandegi ) ا . پ . تدريس و تعليم .